Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Jednakże zasady równości
małżonków nie należy rozumieć jako zrównującej ich funkcje w rodzinie. Zależą one od
układów panujących w konkretnej rodzinie i prawo nie narzuca żadnego określonego jej
modelu. Jednakże z reguły o rozkładzie między małżonkami różnych funkcji decydują
szczególne predyspozycje kobiety do wypełniania zadań związanych z macierzyństwem
i wychowaniem dzieci, co z kolei sprawia, że funkcja utrzymania rodziny spoczywa przede
wszystkim na mężczyźnie. W imię zasady równości Kodeks rodzinny i opiekuńczy
zrównuje osobistą pracę żony w gospodarstwie domowym i przy wychowywaniu dzieci
z pracą zarobkową męża.
Wspólne pożycie
Obowiązek wspólnego pożycia jest podstawowym obowiązkiem małżonków. Przejawia się
w szczególnego rodzaju zespoleniu małżonków, które przyjęło się określać jako wspólnota
(więź) duchowa, fizyczna i gospodarcza. Wspólnota duchowa polega na wzajemnym
pozytywnym stosunku uczuciowym małżonków, szacunku, zaufaniu, szczerości,
lojalności, wyrozumiałości, respektowaniu osobistych właściwości współmałżonka,
uwzględnianiu jego osobistych potrzeb oraz gotowości do ustępstw i kompromisów.

Wspólnota fizyczna sprowadza się do utrzymywania współżycia płciowego,
uwarunkowanego wiekiem oraz stanem zdrowia fizycznego i psychicznego każdego
z małżonków. Wspólnota gospodarcza to wspólne prowadzenie przez małżonków
gospodarstwa domowego i takie zaspokajanie potrzeb każdego z nich, żeby ich stopa
życiowa była jednakowa.

Z obowiązku wspólnego pożycia wynika obowiązek wspólnego zamieszkiwania. Ochrona
trwałości małżeństwa i rodziny w zasadzie sprzeciwia się orzeczeniu eksmisji z lokalu
mieszkalnego zajmowanego wspólnie przez małżonków tylko jednego z nich (wyrok SN
z dnia 15 maja 1997 r.). Jednakże w czasie trwania małżeństwa dopuszczalne jest
powództwo jednego małżonka przeciwko drugiemu małżonkowi o nakazanie opróżnienia
lokalu spółdzielczego typu lokatorskiego, należącego do majątku odrębnego powoda,
jeżeli pozwany swoim rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne pożycie
w rozumieniu art. 23 (uchwała SN z dnia 28 września 1995 r.).
Oddzielne zamieszkiwanie przez małżonków, spowodowane usprawiedliwionymi
przyczynami (np. brakiem mieszkania, wykonywaniem pracy zawodowej przez jedno
z małżonków w odległej miejscowości itp.), nie stanowi o braku wspólnego pożycia, jeżeli
pozostałe jego elementy, albo przynajmniej niektóre z nich, zostały zachowane. Jeżeli
natomiast nie zachodzą przyczyny usprawiedliwiające oddzielne zamieszkiwanie
małżonków, opuszczenie wspólnego mieszkania przez małżonka jest naruszeniem
obowiązku wspólnego pożycia, chyba że zostało spowodowane postępowaniem drugiego
z małżonków, który uniemożliwia lub czyni nieznośnym wspólne zamieszkiwanie (wyrok
SN z dnia 5 grudnia 1997 r.).
Zerwanie wspólnego pożycia przez małżonków nie powoduje ustania małżeństwa.
Małżeństwo nie realizuje wówczas wszystkich swoich funkcji. Nie mają też do niego
zastosowania niektóre przepisy dotyczące małżeństwa. Stan taki jest stanem tzw.
separacji faktycznej. Prawo jej nie reguluje, ale i nie ignoruje.
[?]
Cały rozdział dostępny jest w pełnej wersji eBooka

czytaj dalej Rozwód i Alimenty

W trakcie procesu rozwodowego sąd za każdym razem ustala, od kiedy ustało pomiędzy
stronami pożycie fizyczne. Utrzymywanie przez małżonków kontaktów seksualnych
prowadzić będzie w większości przypadków do odmowy udzielenia rozwodu. Należy
jednak zauważyć, iż kontakty te mogą zostać przez jednego z małżonków wymuszone.
W takim przypadku orzeczenie rozwodu uzależnione będzie od rodzaju i charakteru
presji. Jeżeli w grę wchodzić będzie przemoc fizyczna lub groźba jej użycia, to oczywiście,
że współżycie odbywające się na takich zasadach nie może stanowić przeszkody rozwodu.
Należy również zauważyć, iż karanie za gwałt ściśle uzależnione jest od złożenia wniosku
przez stronę pokrzywdzoną. Z różnych przyczyn małżonek na którym dokonano gwałtu
może nie chcieć, aby sprawca poniósł odpowiedzialność karną. Nie oznacza to jednak, że
nie może zażądać z tej przyczyny rozwodu.

W trakcie procesu rozwodowego sąd musi również ustalić czy pomiędzy małżonkami
uczucia definitywnie wygasły. W większości przypadków małżonek, który w procesie
rozwodowym jest stroną pozwaną, twierdzi, że nadal kocha swojego partnera/partnerkę.
Nie stanowi to jednak przeszkody dla orzeczenia rozwodu, gdyż wystarczy, aby więź
uczuciowa została zerwana tylko przez jedną ze stron.

W pewnych przypadkach fakt, iż nie doszło do zerwania więzi gospodarczych pomiędzy
małżonkami nie będzie przeszkodą dla orzeczenia rozwodu pomiędzy stronami. Sytuacja
taka wiąże się z istniejącą w Polsce sytuacją mieszkaniową, która często uniemożliwia
całkowite zerwanie więzi gospodarczych pomiędzy małżonkami. Jednakże więzi te muszą
zostać ograniczone do niezbędnego minimum.
Przykład
Barbara od dłuższego czasu nie utrzymuje kontaktów fizycznych ze swym mężem, nie
darzy go również żadnym głębszym uczuciem. Prowadzą również osobne gospodarstwa
domowe, jednak w związku z faktem, iż obiad musi gotować dla siebie oraz dzieci ? przy
okazji gotuje również dla męża.
W powyższym przypadku istnieją przesłanki z powodu których sąd może nie zgodzić się
na orzeczenie rozwodu. W powyższej sytuacji nie nastąpił zupełny rozkład pożycia
małżeńskiego.
Przykład
Barbara od dłuższego czasu nie utrzymuje kontaktów fizycznych ze swym mężem, nie
darzy go również żadnym głębszym uczuciem. Prowadzą również osobne gospodarstwa
domowe, jednak uzgodnili między sobą, iż mąż będzie płacił czynsz za mieszkanie z kolei
Barbara będzie opłacała wodę, prąd oraz gaz.
Sąd może orzec rozwód Barbary i jej męża ? co prawda nie doszło do całkowitego
zerwania więzi pomiędzy małżonkami. Jednak istniejące pomiędzy nimi więzi zostały
ograniczone do minimum i są spowodowane brakiem możliwości ich zerwania ze względu
na trudności lokalowe małżonków.

Rozpad więzi gospodarczych nie powinien skłaniać do zaniechania wzajemnych
świadczeń na rzecz rodziny. Obowiązek taki istnieje bowiem również w przypadku
zerwania pożycia małżeńskiego. Zmienia się jedynie jego charakter.
W prawidłowo funkcjonującym małżeństwie decyzje ekonomiczne podejmowane są przez
małżonków wspólnie. W przypadku zerwania pożycia małżeńskiego, strony samodzielnie
dysponują swoimi pieniędzmi. Obowiązek zaspokojenia potrzeb rodziny ma w takim
przypadku charakter alimentacyjny.
Jeżeli sąd ustali, iż wszystkie powyższe więzi zostały zerwane w sposób wystarczający do
orzeczenia rozwodu ? zajmie się wtedy oceną czy stan rozkładu pożycia małżeńskiego ma
charakter trwały, czy też możliwy jest powrót małżonków do wspólnego pożycia.
[?]
Cały rozdział dostępny jest w pełnej wersji eBooka

czytaj dalej Rozwód i Alimenty

Kodeks rodzinny wysokość alimentów określa przede wszystkim od dwóch czynników:
? możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego,
? usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.

W pierwszym przypadku należy zauważyć, iż nie są brane pod uwagę faktyczne dochody
zobowiązanego lecz jego możliwości majątkowe i zarobkowe. Zgodnie z obowiązującym
orzecznictwem osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, powinna w pełni
wykorzystywać swe możliwości w celu zaspokojenia uzasadnionych potrzeb osób
uprawnionych. Taki stan prawny ma szczególne znaczenie, jeżeli zobowiązany w celu
uchylenia się od świadczeń alimentacyjnych lub wskutek innych zawinionych przyczyn
nie podejmuje pracy odpowiedniej dla jego przygotowania zawodowego, warunków
zdrowotnych oraz realnych szans w rejonie zamieszkania. Możliwości zarobkowe tej osoby
zostaną ocenione nie według faktycznie osiąganych dochodów lecz według dochodów
jakie zobowiązany osiągałby, gdyby podjął stosowne zatrudnienie.
[?]
Cały rozdział dostępny jest w pełnej wersji eBooka

czytaj dalej Rozwód i Alimenty