Przyczyny ustania małżeństwa
O zawarciu małżeństwa decydują sami przyszli małżonkowie, natomiast wola małżonków
w sprawie likwidacji łączącego ich związku ? ze względu na jego znaczenie społeczne ?
ograniczona jest w ten sposób, że tylko w sytuacjach określonych w ustawie strony mogą
wystąpić do sądu z odpowiednim żądaniem, ale zamierzony skutek osiągną tylko wtedy,
gdy spełnione są ustawowe przesłanki ?ustania? małżeństwa.
Małżeństwo ustaje wskutek:
? śmierci biologicznej jednego z małżonków,
? unieważnienia,
? uznania małżonka za zmarłego,
? orzeczenia rozwodu.
Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Jednakże zasady równości
małżonków nie należy rozumieć jako zrównującej ich funkcje w rodzinie. Zależą one od
układów panujących w konkretnej rodzinie i prawo nie narzuca żadnego określonego jej
modelu. Jednakże z reguły o rozkładzie między małżonkami różnych funkcji decydują
szczególne predyspozycje kobiety do wypełniania zadań związanych z macierzyństwem
i wychowaniem dzieci, co z kolei sprawia, że funkcja utrzymania rodziny spoczywa przede
wszystkim na mężczyźnie. W imię zasady równości Kodeks rodzinny i opiekuńczy
zrównuje osobistą pracę żony w gospodarstwie domowym i przy wychowywaniu dzieci
z pracą zarobkową męża.
Wspólne pożycie
Obowiązek wspólnego pożycia jest podstawowym obowiązkiem małżonków. Przejawia się
w szczególnego rodzaju zespoleniu małżonków, które przyjęło się określać jako wspólnota
(więź) duchowa, fizyczna i gospodarcza. Wspólnota duchowa polega na wzajemnym
pozytywnym stosunku uczuciowym małżonków, szacunku, zaufaniu, szczerości,
lojalności, wyrozumiałości, respektowaniu osobistych właściwości współmałżonka,
uwzględnianiu jego osobistych potrzeb oraz gotowości do ustępstw i kompromisów.
Wspólnota fizyczna sprowadza się do utrzymywania współżycia płciowego,
uwarunkowanego wiekiem oraz stanem zdrowia fizycznego i psychicznego każdego
z małżonków. Wspólnota gospodarcza to wspólne prowadzenie przez małżonków
gospodarstwa domowego i takie zaspokajanie potrzeb każdego z nich, żeby ich stopa
życiowa była jednakowa.
Z obowiązku wspólnego pożycia wynika obowiązek wspólnego zamieszkiwania. Ochrona
trwałości małżeństwa i rodziny w zasadzie sprzeciwia się orzeczeniu eksmisji z lokalu
mieszkalnego zajmowanego wspólnie przez małżonków tylko jednego z nich (wyrok SN
z dnia 15 maja 1997 r.). Jednakże w czasie trwania małżeństwa dopuszczalne jest
powództwo jednego małżonka przeciwko drugiemu małżonkowi o nakazanie opróżnienia
lokalu spółdzielczego typu lokatorskiego, należącego do majątku odrębnego powoda,
jeżeli pozwany swoim rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne pożycie
w rozumieniu art. 23 (uchwała SN z dnia 28 września 1995 r.).
Oddzielne zamieszkiwanie przez małżonków, spowodowane usprawiedliwionymi
przyczynami (np. brakiem mieszkania, wykonywaniem pracy zawodowej przez jedno
z małżonków w odległej miejscowości itp.), nie stanowi o braku wspólnego pożycia, jeżeli
pozostałe jego elementy, albo przynajmniej niektóre z nich, zostały zachowane. Jeżeli
natomiast nie zachodzą przyczyny usprawiedliwiające oddzielne zamieszkiwanie
małżonków, opuszczenie wspólnego mieszkania przez małżonka jest naruszeniem
obowiązku wspólnego pożycia, chyba że zostało spowodowane postępowaniem drugiego
z małżonków, który uniemożliwia lub czyni nieznośnym wspólne zamieszkiwanie (wyrok
SN z dnia 5 grudnia 1997 r.).
Zerwanie wspólnego pożycia przez małżonków nie powoduje ustania małżeństwa.
Małżeństwo nie realizuje wówczas wszystkich swoich funkcji. Nie mają też do niego
zastosowania niektóre przepisy dotyczące małżeństwa. Stan taki jest stanem tzw.
separacji faktycznej. Prawo jej nie reguluje, ale i nie ignoruje.
[?]
Cały rozdział dostępny jest w pełnej wersji eBooka
czytaj dalej Rozwód i Alimenty